Kultura taneczna

Jak kształtowała się japońska kultura taneczna
W powszechnym przekroju dziejów tańca nie można pominąć kultury tańca japońskiego, która w okresie swego kształtowania się w średniowieczu i rozwoju w następnych stuleciach w żadnym stopniu nie była związana z kulturą tańca europejskiego, jednak wywarła pewne wpływy na współczesną sztukę taneczną.

Zachowana do dziś w swej oryginalnej postaci, japońska kultura taneczna, formowała się jako odgałęzienie sztuki chińskiej, w okresie rozwoju ustroju feudalnego (XII – XIV wiek n.e.) W Japonii taniec uważany był zawsze za jeden z głównych składników narodowej kultury i przyznawano mu znaczne wartości artystyczne.

Legendy mówią, że główna bogini najstarszej religii japońskiej szinto, bogini słońca Amaterasu w chwili gniewu na swego brata skryła się za wielką skałą. Pogrążeni w ciemnościach bogowie kazali jednej z najpiękniejszych bogiń tańczyć przed grotą, z której za chwilę wyjrzała Amaterasu i słońce powróciło na świat. Tak powstał pierwszy taniec „kagura” (taniec dla przyjemności bogów), będący źródłem dalszych tańców kultowych. Na wzór tego tańca powstało wiele tańców świątynnych, wykonywanych przez specjalne tancerki, nieraz do dziś, a zachowujących związki z kultem sił przyrody.

Drugim rodzajem tańców w religii szinto były „odori”, tańce związane z kultem zmarłych przodków. Tancerze w tym tańcu formują koło krążące ciągłym ruchem, które stopniowo porusza się coraz szybciej, doprowadzając ich do ekstazy. Tańcu towarzyszy cichy śpiew i dyskretne klaskanie w dłonie. Tancerze przywołują zmarłych, aby prosić ich o zapewnienie urodzajnych zbiorów.

Z religią buddyjską przyszły do Japonii w VII w. n.e. pierwsze świątynne dramaty taneczne „gigaku”. Były to tańce w maskach, przedstawiające legendy z życia bogów, przy wtórze pieśni i narodowych instrumentów japońskich. „Gigaku” przyjęły się na dworze cesarskim jako widowiska taneczne w przebogatych kostiumach i maskach, a pod wpływem sztuki chińskiej nabrały ceremonialnej formy i umownej symboliki ruchów.

Jednocześnie z postępem feudalizacji Japonii, na arystokratycznych dworach szogunów i samurajów, tworzyły się nowe formy teatralne łączone z tańcami i śpiewem. Do dnia dzisiejszego, każda poza i ruch w klasycznym tańcu teatralnym są od wieków ustalone; taniec rozwija się w powolnym tempie i majestatycznym spokoju; proste, czyste w linii ruchy są przejściem z jednej pozy w drugą, przy czym stopy stawia się płasko i równolegle.